pers > op'e planken > detail
Resênsy fan Henk van der Veer
Smoorverliefd op 'Carolus'


Smoorverliefd op ‘Carolus’

De naam Bandstra is onlosmakelijk verbonden met het skûtsjesilen, met de IFKS wel te verstaan. Of het nu Jappie, Age of Siebren is, allemaal hebben ze wel een rol binnen de skûtsjesilerij. Eén van de Bandstra’s staat echter niet zo vaak in de spotlights en dat is Pieter Bandstra. Een bezoek aan deze Bandstra leert echter al snel dat ook hij behept is met het skûtsjesilersvirus. Sterker nog, Pieter Bandstra mag dan wel iets minder bekend zijn dan zijn broers, hij denkt constant aan skûtsjes en de IFKS. Pieter Bandstra, is één van die talloze vrijwilligers die het mogelijk maakt dat de IFKS-vloot blijft varen. Als schipper van de ‘Carolus’ is Pieter Bandstra verantwoordelijk dat de pers een mooi plaatsje krijgt om de wedstrijden vanaf de start tot de finish goed te kunnen volgen.

Pieter Bandstra is een Sinterklaaskind, want hij wordt op 5 december 1953 geboren in Stavoren. Lang blijft Pieter Bandstra niet in Staveren wonen, want als hij nog maar vijf jaar oud is verlaten zijn ouders de oude havenplaats aan de voormalige Zuiderzee. It Reaklif wordt de nieuwe woonplaats van de familie Bandstra. Pieter Bandstra over die verhuizing:

“Ik kom út in grutte húshâlding, der wiene njoggen bern. Doe’t wij yn Starum wennen hawwe ús heit en mem mei beppe fan wenning ruile. Beppe hie in lyts buorkerijke mei twa kij. Op in gegeven stuit koe beppe de kij net mear berêde en sa binne wij nei It Reaklif ferfarre. Letterlik ferfarre, al it guod yn ‘e pream en doe fia de dyksfeart nei it nije wenplak ta.”

De Bandstra mogen hun hele leven dan wel aan de kust wonen en gewoond hebben, toch stammen Pieter en zijn broers niet uit een schippersfamilie.
Pieter Bandstra, die tegenwoordig met zijn gezin in Balk woont, over zijn roots:

“Nee, wij komme net út in skipperslaach. Us mem sei altyd ‘ik wit net wêr’t jim it wei hawwe, mar it moat fan heite kant komme.’ Us heit hat yn syn libben alles dien. Sa hat er bij de fiskôfslach sitten, bij de bakker wurke, mar noait skipper. Us pake hat doedestiids wol op’e slûs yn Starum sitten en in omke fan ús heit hie sa’n Staverense Jol. Tegearre mei ús heit. Dat ding wie sa lek as in tsjems, dat se moatsten om beurten hoaze, mar wol sile!

Als de IFKS aan het begin van de tachtiger jaren de trossen los gooit zijn de Bandstra’s van de partij. Pieter vaart in die woelige beginjaren van de IFKS mee op het skûtsje ‘Hoop op Welvaart’, van zijn broer Age. Over zijn taak aan boord bij Age is Pieter Bandstra, die behoorlijk uit de kluiten gewassen is, duidelijk: “Ik wie troch Age oansteld om as dommekracht by de grutskoat te sitten.”
Even later verduidelijkt hij zijn functie als dommekracht aan boord van de ‘Hoop op Welvaart’:

“By de yngong fan de roef hiene wy in blokje sitten. Dêr de skoat yn, foaroer nei’t dek ta en dan siet ik mei de fuotten tsjin de roef oan. De skoat in slach om in peal hinne en as de skoateman dan rôp fan ‘skoat oan’, dan luts ik mei noch in pear man dy skoat oan. Dêrnei hâlde ik de skoat fêst, mei in slach om it pealtsje hinne. As we dan by wize fan sprekke fan noardewyn op healwynse kament wie it ‘fiere’ en dan liet ik de skoat gean. Sa simpel wie myn taak.”

Na de geboorte van zijn oudste zoon, is Pieter Bandstra een aantal jaren niet meer actief tijdens de silerij van de IFKS. Zijn broers laten zich ondertussen niet onbetuigd binnen de vereniging van ‘frije skûtsjeskippers’.

Age Bandstra behaalt in de eerste jaren van de IFKS-wedstrijden geweldige successen, hij gloreert met drie titels. Ook Jappie succesvol, met het skûtsje ‘Oude Zeug’. Ondertussen krijgt Sieb hoe langer hoe meer een spilpositie binnen de IFKS. Pieter over de activiteiten van zijn oudere broer Sieb:

“Us Sieb hie ferskillende funksjes yn it bestjoer, de keuringskommisje en hy hie in rol yn de foar de wedstryd hast yntegraal ferantwurdelike Commissie Generaal. Letter is Sieb ek ien fan de mannen dy’t de bedriuwekompetysje op poaten set. Hy is regalateur, helpt by de organisaasje en is ek nochris berger in noadgefallen. By al dy aktiviteiten wie ik as ‘manusje fan alles’ belutsen. Sa bin ik ek wol skipper west by dy ploegjesilerij. Dan krijst minsken oan board dy’t wetter allinne mar kenne fan as se ûnder de dûs steane. Wy hawwe ris in direkteur fan in grutte firma meimakke dy’t yn trijedelich pak oansetten kaam. Hy frege oan ús Siepy, ‘wat moet ik aan?’ ‘Een oude trui en een oude broek’, sei Sieb. Dat hie er fansels net by him. Hy krige fan ús in âlde trui en in âlde broek en nei ôfrin fan de silerij joech de klean werom en sei ‘man man wat was ik gelukkig met die oude trui!’ Dat binne moaie herinnerings.”

Organisatieschepen

Binnen de IFKS zijn een aantal organisatieschepen die een belangrijke rol tijdens de wedstrijden spelen. Zo zijn er het startschip ‘Don Ouichot’ met schipper Mintsje Pot als gezagvoerder. De ‘Karel Roorda’, het controleschip waar schipper Theo Bouma aan het roer staat. Verder de ‘Willem Lodewijk’, van Sieb Bandstra, het moederschip van de IFKS-vloot. Dan nog de ‘Orca’, van waaruit de boeien worden gelegd en wedstrijdcontroles uitgevoerd, onder leiding van Gerrit Couperus. Ook altijd aanwezig zijn de speedsleper ‘De Greuns’ met aan boord schipper J.Y. de Lang en de survey speedboot ‘Narwal’.
En dan heeft de organisatie van de IFKS ook nog twee persboten in de vaart, de ‘Wilja II’ en de ‘Carolus’. Op dit laatste schip vaart Pieter Bandstra gedurende het zeilevenement.

Pieter Bandstra: “Neidat we de bern wat grutter hiene bin ik wer aktyf belutsen by de IFKS, it bloed krûpt no ienris… Foardat ik op de ‘Carolus’ kaam, haw ik ek ferskeidene jierren ‘hand-en-span-diensten’ op de ‘Willem Lodewijk’ dien. It wurk op de rubberboat, de skippyballen útgoaie, foar it ôfsetten fan de wedstrydbaan mocht ik graach dwaan. Op dit momint bin ik dus skipper op de persboat. Dat baantsje bin ik eins ynrolle, doe’t de persfoarlichtster fan de IFKS siik rekke. Neidat de ‘Carolus’ fan startskip omdoopt wie ta ‘persskip’ fregen se my om skipper te wurden. De ‘Carolus’, is in sleeperke, in prachtige moaie boat, út it begjin fan 1900. Hoe’t dit skipke troch it wetter giet, hoe’t er stjoert en hoe’t er manoevreart. Der sit in ferhaal achter dit skipke, krekt as by de skûtsjes. It is in gefoel, dat ik fierder ek net ûnder wurden bringe kin. Ik haw tsjin Romke Fabriek, dy’t de ‘Carolus’ foar de stichting ‘Vrienden van de Carolus’ yn behear hat, alris sein ‘ik bin ferlyfd op dit skipke’. Echt smoarferlyfd!

Als de persmensen bij Pieter Bandstra aan boord stappen, worden ze niet overladen met instructies. De enige instructie die ze van de sympathieke Bandstra meekrijgen is ‘dêr stiet de kuolboks en hjir lizze de broadsjes’. Als een volleerd gastheer probeert de schipper van de ‘Carolus’ het zijn gasten zo goed mogelijk naar de zin te maken. Op tijd van afvaart stuurt Bandstra de persboot naar de startlijn, zodat de journalisten een prima zicht hebben van de start. Nadat het startschot geklonken heeft, vaart Bandstra naar de bovenwindse boei om daar het anker uit te gooien. Daar ligt ook een speedboot, die de fotografen zo dicht mogelijk in de buurt van de skûtsjes brengt om zo de gelegenheid te bieden actiefoto’s van de aloude vrachtschepen te maken.

De liefde voor het skûtsjesilen zit diep bij Bandstra’s, hoe diep illustreert de volgende uitspraak van Pieter: “Dy wike IFKS is noch mar amper foarby, of wy sizze ‘wiene we mar wer in jier fierder!’
Op verjaardagsvisites van de familie wordt er volgens de schipper van de persboot maar over één ding gesproken: ‘dy skipkeboel’. ‘En dêr wurde je wolris strontsiik fan’, zo zegt Pieter zijn vrouw. Echter wel met een glimlach op haar gezicht, want wie met een Bandstra is getrouwd weet dat ze behept zijn met een virus. Het IFKS-virus en daar is maar één medicatie voor: varen!




Friesland Post, juli 2004
 
 
<< terug