pers > op'e planken > detail
Resnsy fan Henk van der Veer
Trijetalige pozijbondel 'Gjin grinzen, de Reis'

Trijetalige pozijbondel Gjin grinzen, de Reis


DE HOMMERTS- Leafhawwers fan Frysktalige pozij hawwe op it stuit neat te kleien.
De iene dichtbondel nei de oare wurdt tjn, it iene boekje noch fraaier foarmjn as it oare. Blykber is der jild by de rs, want al dy bondels en bondeltsjes wurde tjn mei subsydzje fan provinsje en ynstellingen. Koartlyn ferskynde der wer in prachttjefte ope boekemerk. Stichting Cepher, in inisjatyf fan Eeltsje Hettinga en Elske Schotanus, kaam mei de trijetalige dichtbondel gjin Grinzen, de Reis/ geen Grenzen, de Reis/ no Borders, the Voyage.

It multymediaal pozijprojekt fan Cepher kaam ta stn yn gearwurking mei Omrop Frysln. Yn it radioprogramma Omnium waarden 23 dichters nderfrege oer it tema reizgjen. Op basis fan dat tema skreaunen de dichters (m/f ) har fersen, dyt yne hjerst fan 2003 foarlzen waarden yn it radioprogramma. Al dy foardrachten binne troch Omrop Frysln beskikber steld en te beharkjen op in eksklusive cd dyt by it boek levere wurdt. In moai tiidsdokumint ek.

Oan alles is te merkbiten dat Stichting Cepher yn wzen mar ien doelstelling hat: it befoarderjen fan (Fryske) letterkunde.
Mei de bysndere tjefte fan De Reis slagget dat sndermis. It boek is fantastys moai foarmjn troch Michiel Postma ( 21 ), in noch hiel jonge foarmjouwer. At dit de opmaat foar mear wurk fan Postma is, dan kinne wy noch wat ferwachtsje. Yn it aubergine-kleurige buordpapieren omkaft, sit de cd ferburgen. De ynhldsopjefte en oare ynformaasje is net fertikaal mar horizontaal fprinte en te finen op de skutblden oan de binnenkant fan it omkaft. De hiele lay-out is oars as oars, eigensinnich. Sa is it fers snder sintrum snder/ sels sels reizget bten/ himsels it wnder/ minske yn al/ wat him bereizget , fan Hu Thung-song ( = Eeltsje Hettinga ) fan achter nei foaren yn de bondel opnommen yn in opfallend lettertype. De oarspronklike Frysktalige fersen krije yne lay-out mear romte as de oersettingen. Dy kar hie om my wol oars (= gelyk ) mochten. Foar de oersettingen is in oar lettertype brkt as it Frysk, dat fyn ik wol wer aardich. De nammen fan de dichters steane net nder de fersen, mar fertikaal neist de pozij. Koartsein in opfallende suver eksperimentele lay-out. Postma giet oer bewende grinzen. Dizze foarmjouwer hat in eigen styl, hy doart, hat lef en dr mei ik wol oer!

De ynbring fan Eeltsje Hettinga yn dit omfangrike projekt is net lyts, neist in nijsgjirrige en partikuliere ynlieding oer it tema reizgjen, jout er rom omtinken oan de 23 dichters en har wurk. Dizze biootsjes hawwe yn it Frysk literre wrldsje nochal foar wat reboelje soarge. Hettinga soe hjir en dr dichters te kyk en te kak set hawwe. It is my net opfallen, it is ynformaasje dyt der ta docht, koart en ddlik en mei in ddlike analize fan pozijkenner Hettinga. Syn fyzje. Neat mear en neat minder. Spitigernch skriuwt Hettinga net wromt krekt wurk fan dizze dichters opnommen is yn de bondel. In besprekker moat besprekke wat der yn in sammelbondel stiet en net wat der net yn stiet. Mar dochs. Ien dichter, dyt prachtige reisfersen skreaun hat mis ik yn elts gefal en dat is Jelle Kaspersma mei syn pozij oer indianen en de indiaanse kultuer. In miste kns Hettinga ek al omdat Kaspersma syn wurk fan in hege kwaliteit is. Of is dizze dichter wol frege mar woe er net meiwurkje oan it projekt, dat kin fansels ek noch. En wrom mar fjouwer dichteressen dyt meidien hawwe? Soksoarte fan fragen hat in lzer at hij/sij op dit md nfoldwaande ynformearre is.

Ik haw de fersen dyt yn de bondel steane mear as ienris lzen, teraard soek hast sizze. Ik haw de fersen ek lzen mei de cd yne cd-spiler en it boek op skoat. Dy wize fan (mei- ) lzen en harkjen befoel my poerbst. Guon dichters binne gjin foarlzers en hjir en dr is de spanning ddlik te fernimmen, lykwols ik haw dit leaver as in cd mei fersen dyt troch in betfte foarlzer/foardrager ynsprutsen binne. Dizze cd is autentyk, in weardefol dokumint.

Lang om let giet it dochs om de ynhld, de potise rispinge. Dy kin besjen lije, teraard hat elke lzer syn eigen foarkar. Dat haw ik ek. Ien fan de moaiste fersen fyn ik, omdat ik der safolle yn werken, it nostalgise sver anekdoatise fers Mantgum, fan Bartle Laverman:

Mantgum

sa trouhertich op tiid
swinkelet dizze trein
nei snits
fol lden
fan dyn eigen frjemde taal
rein trekt spoaren op it rt
mantgum
seit in stim t gatsjes

dit is myn halte
hjir leit de achterkant
fan myn gesicht
dit is wat ik wze wol
kij mei de kont yne wyn
hjir is it swijen
hjir is it sprekken sunder wat te sizzen
heit, mem, frysln

swart manchester en witte
wrt de reis hinne giet

It tema reizgjen wurdt troch de dichters rom opfette, guon poten bereizgje yn har fersen letterlik fstannen en tiden. Oaren hlde it yn harren pozij op tinzen en reisimpresjes. En dan binne der noch dichters dyt yn har wurk terlike en ynderlike asosiaasjes op it tema reizgjen mei elkoar ferbine.
Ald-Gaasterlanner Jacobus Q. Smink, hy mist eins noait yn Frysktalige blomlzingen, skreau it fers Sierreis:

Sierreis

Op twa tsjillen raast
De rider mei in stoarm
Yne helm, rs yn it ear
Yne klean fan lear
Troch it hf fan it gea

Neat is him yne wei
Sierlik as in sjarlatan
Nimt er de bochten mei
Hy swingt sigeseage
Wer in spjilde weage
En as er begjint te tizen
Komt him har ynt sin
It stjoer dat trillet him
Mei in ravyn te bewizen

Yn de bondel is ek in fraai fers fan de Balkster skriuwer/dichter Eppie Dam opnommen, it hjit fan It paad te gean. Dam hat it fers skreaun by it skilderij Koopvrouw op landweg (1925 ) fan de skilder Jan Altink. It fers is ek opnommen yn Eppie Dam syn nije bondel Neigeraden it noarden. Dy bondel sil ik hjir meikoarten besprekke. Neist it wurk fan de hjirboppe oanhelle dichters kin de lzer ek yn de kunde komme mei pozy fan:
Binne Ltsen Boarnstra, Meindert Bylsma, Pier Boorsma, Jan Dotinga, Josse de Haan, Arjan Hut, Elmar Kuiper, Bartle Laverman, Geart fan der Mear, Aggie van der Meer, Durk van der Ploeg, Margryt Poortstra, Leo Popma, Willem Schoorstra, Albertina Soepboer, Janneke Spoelstra, Goaitsen van der Vliet, Abe de Vries, Cornelis van der Wal en Harmen Wind


Henk van der Veer


Gjin grinzen, de reis. Trijetalige dichtbondel. Utjouwerij Cepher, 2004. 112 siden. Priis: 24,90. ISBN 90-808401-1-4


Sneeker Nieuwsblad, 10.01.2005
 
 
<< terug