pers > op'e planken > detail
Resnsy fan Henk van der Veer
Roman over het Spoordok van Willem Tjerkstra

SNEEK- Schrijver Willem Tjerkstra uit Sneek heeft een opmerkelijke roman geschreven met als titel Dokslepers. Tjerkstra , die in 2003 de provinciale Gysbert Japicx literatuurprijs won voor zijn driedelige historische roman Ridder fan Snits, schrijft in zijn nieuwste roman over de actuele Spoordok-problemathiek in Sneek.

Oud-schoolhoofd Willem Tjerkstra, die in de zomermaanden meestal in zijn woonark aan de Potten verblijft, geeft de volgende samenvatting van zijn nieuwste pennenvrucht.

Spoordok

Oan de rne fan it Spoardok wenje de Bleekbuerters, sa neamd fanwege de bleek dyt foarhinne foar it hs lei. It binne minsken, elk mei in oare achtergrn en mei karakters dyt himelsbreed ferskille. Hoewolt in eks-dokter oan de oare kant fan de strjitte wennet, komt dy bysndere man nei ferrin fan tiid yn figuerlike sin hieltyd tichter by de Bleekbuert.
De Bleekbuerters kinne noch sa ferskille, se tinke oer ien ding gelyk: de plannen dyt de gemeente mei strjitte en Spoardok hat - fbraak en nijbou mei as gefolch oantaasting fan de natuer - meie net trochgean. Foar it ideaal fan behld fan buert en natuer sille se stride. Mar drnst hawwe de bewenners elk in eigen ideaal. It ideaal fan de dokter rikt fier, suver himelheech, en is rjochte op e hiele buert.
Hoet de Bleekbuerters besykje harren idealen te berikken en oft se it rde de strjitte en it Spoardok troch de tiid te slepen, wurdt yn de rin fan it ferhaal ddlik.

Iedereen die maar een beetje bekend is met Sneek en het Spoordok in het bijzonder zal bij het lezen van de roman zich ogenblikkelijk afvragen wat nu fictie en wat nu non-fictie is.

Willem Tjerkstra: Wat sa ticht by it Spoardok wenje as wy ( de Tjerkstra wonen aan de Meeuwenlaan, hvdv ) en wat fan dizze buert hldt, kin net swije oer de werklikheid. Dus nder it ferhaal lizze de fneminten fan de realiteit, dy fan lokaasje, tiid, libbensfisys, idealen en guon foarfallen. Mar it gebou op dy fneminten is boud mei de stiennen fan de fantasy. Wat him ferbn fielt mei de Bleekbuert, sil him yn dat gebou thsfiele en faakris glimkje om wat bekends.

Over het ontstaan van het boek zegt Tjerkstra het volgende: Wat yn de buert fan it Spoardok wennet, sil de natuerwearden fan dat paradys mei mear as hndert ferskillende fgels heechachtsje. Likefolle wurdearring ha ik foar de striid dyt s buorlju oan de oare kant fan de dyk fierd ha en noch altyd fiere om dy natuerwearden te behlden. Sa bin ik derta kommen om dit boek te skriuwen. En as men de eagen en earen iepen hat foar dy jierenlange ntwikkeling, dan leit men fansels de ferbining mei wat de minsken beweecht. Om it oars te sizzen: mei harren fisy of filosofy.
Wa koe ik better as meilzer en paadwizer ha as Diny, myn frou, dyt op e Parkbuert berne is. Dat wie yn de tiid doet der noch in bleek foar it hs lei. En wa hat my mear ynspirearre as twa ld-learlingen, de iene dyt yn de jierren santich fan de foarige ieu in natuerstdzje makke hat oer it Spoardok en de oare dyt dr wennet en noch altyd it harnas oan hat. Om as ld-master grutsk op te wzen!

De structuur van zijn nieuwe roman, heeft wel wat weg van een puzzel, een vergelijking die Tjerkstra beaamt: Op e Bleekbuert wenje ferskillende bysndere minsken. Om dy minsken rjocht te dwaan, sil har eigen ferhaal goed nei foaren komme moatte. Drom krije de measten yn de roman elk in tal haadstikken, dyt yninoar gripe. Do hast wat dy fergeliking fan de puzzel oanbelanget gelyk. It binne by wize fan sprekken puzelstikken, dyt oan de ein it folsleine byld opleverje. Net de fan tefoaren al bekende plaat op e foarkant fan de doaze, mar it byld dat de lzer der sels fan meitsje kin. Dokslepers is, yn tsjinstelling mei wat de KFFB fynt, in roman dyt de lzer de romte jout foar in eigen ynterpretaasje en op dy wize goed oanslt by syn fielen en tinken. Dus in lispuzel mei ferskillende mooglikheden.

Eigen beheer

Dat de roman niet uitgegeven is door de KFFB, Tjerkstras uitgever van zijn bekroonde roman Ridder fan Snits, maar in eigen beheer op de markt is gebracht vraagt om een verklaring.
Wat in debutant of in Gysbert Japicx-priiswinner is, kin men fan tinken ha. Mar it giet yn it libben noch faker om it gefoel. Ik wie fansels t e skroeven mei de priis, in gefoel dat eins net te beskriuwen is. Mar it gefoel om in eigen boek t te jaan is ek min te ferwurdzjen. Men kin dat gefoel it bst omskriuwe mei it fleanen boppe de ierde, as yn in ballon of noch better as de flecht fan in fgel (mar de fgel sil it fleanen hiel gewoan fine). Mei oare wurden: in boek yn eigen behear tjaan jout it gefoel sa frij as in fgel te wzen.
Mar no it antwurd dat men fan tinken ha kin: foart bekend waard dat ik de Gysbert Japicx-priis wn hie, wie Dokslepers al klear en ynlevere by de KFFB. Se fnen it nije wurk in goed boek, mar it wie neffens it bestjoer net fstimd op har lzers. , aldus Willem Tjerkstra.

Is er dan werkelijk zon groot verschil tussen Dokslepers en het eerdere werk van de Sneker schrijver?
Elke roman hat in eigen karakter en dus ferskilt Dokslepers fan bygelyks Ridder fan Snits en Snijpunten. It bysndere fan Dokslepers is dat der mear haadpersoanen binne mei ferskillende idealen, mar mei ien en itselde grutte ideaal: opkomme foar wearden dyt djipper lizze as it boppelaachje fan de matearje, zo vindt de auteur.

Niet alleen het verhaal van Dokslepers is opvallend, ook het kaft van de roman mag op zn minst opvallend genoemd worden. Op het omslag, ontworpen door Wiebren Santema die de opmaak van het boek ook verzorgde, staan twee afbeeldingen van schilderijen. Entje van De Wolgaslepers van Ilja Repin ( 1870-1873 ) en n van De lapepoppe van Jopie Huisman ( 1975 ). Willem Tjerkstra over de omslagkeuze: Ik wurd tige oansprutsen troch skilderijen. Twa skilders dyt foar my it wzen fan it libben treflik werjouwe, it binne s eigen Jopie Huisman en de Rus Ilja Repin. Huisman fanwege syn djippe gefoelens foar wat ta weismiten keard is. Repin troch de werjefte fan de minske yn al syn suver boppeminsklike krft. Beide skilders komme as foarbylden yn Dokslepers foar, beide steane foar wat de Bleekbuerters beweecht.

Tegelijkertijd met het verschijnen van het boek is er een website (www.tjerkstra.com)
van Willem Tjerkstra verschenen. Tjerkstra over het ontstaan van deze literaire site:
Jacoba, s dochter en Wiebren Santema, nei alle gedachten nei ferrin fan tiid s skoansoan, fnen dat heit in thsside ha moast. Wiebren hat dy makke en hoewolt ik der earst wat nwennich foeroer stie en soms troch myn eigen nhannigens derop omskold, bin ik harren no tankber: men is nea te ld om jin op sleeptou nimme te litten troch jonge minsken en letter sels sleper te wurden fan de eigen dokside.

Heel opvallend op deze website is het Lyrysk Deiboek: Wat in ynspiraasje om moarns in goed oere yn de omkriten fan de Griene dyk te rinnen! Om dichter fan te wurden. En sa is it idee ntstien fan in Lyrysk Deiboek op e eigen thsside. As de sinne boppe Snits yn fjoer en flam nei de kym sakket, komme de bylden fan de moarntiid wer by my boppe om yn wurden oer te setten. Net alle dagen, mar san twa kear per wike. En as ik der dan ek noch yn slagje om de bypassende foto op it skerm te toverjen, bin ik de wrld te ryk oer it mystearje fan it libben., besluit Tjerkstra het gesprek.

Dokslepers is te bestellen door11,50 euro over te maken op postgiro 1429045
van W. Tjerkstra, Meeuwenlaan 6, 8601 XS Sneek. Schrijf U naam en adres erbij
en U krijgt de roman thuis bezorgd.

























Sneeker Nieuwsblad, 04.08.2005
 
 
<< terug