dagboek > overzicht
Dagboek maart 2016Bekiek hele maand 
 
3 maart om 18:25
 
It eigen paradys fan Auck Peanstra





Op 21 septimber 2007 hie ik in ynterview met Aukje Hoogland Peenstra foar Algemien kultureel tiidskrift de Moanne. Fannemoarn lies ik yn sawol it Friesch Dagblad as yn de Leeuwarder Courant it berjocht fan har ferstjerren. It berjocht kaam mij oer it md, witst net dat Aukje slim siik wie.

As earbetoan oan har pleats ik no hjir it ynterview dat ik yn septimber 2007 mei har hie. Ek doe praten we oer dy freeslike rotkanker. It meunster dat werom kaam en no in ein oan har libben makke hat. Rst yn frede Aukje.

"Boppe wetter kommen brieven fan har mem wiene foar skriuwster Auck Peanstra (1954) oanlieding om de oantinkens oan it plak fan har famkesjierren, Sitebuorren nder Grou, op te skriuwen. It boek is ferskynd by Utjouwerij Venus en hat as titel Sitebuorren, myn eigen paradys meikrige.

Wy wennen op in eiln, myn trije ldere bruorren en ik, mar sa fielde dat as bern net. Koest der wol allinne oer it wetter komme, mar by in eiln hast mear it idee fan primitive tastnen lykas dy fan Robinson Cruso en oaren. En sa wie Sitebuorren net.
Dom, ik haw it adres fan Auck Peanstra net opskreaun, sjit my yn t sin, as ik al tichte by Bitgummole bin. Ik wit dat Aukje Hoogland-Peenstra, sat har offisjele namme is, earne yn in nijbouhs wennet. Ik wie der njoggen jier lyn ek alris foar in ynterview. Doe, yn 1998, waard har yn 1997 ferskynde berneboek Yn piama de dyk oer bekroane mei twa ferskillende prizen: de Simke Kloostermanpriis foar bste berne-/jongereinboek fan de foarfgeande trije jier en de Sulveren Spjelde, de priis fan de Fryske berneboekesjuery. In werprintinge fan it bekroande berneboek is troch Utjouwerij Venus tagelyk tjn mei de oantinkens fan Auck Peanstra.

Ien kear freegjen is gench om my nei it hs fan Auck te ferwizen. Juf Aukje wennet op It String 35, seit in freonlike doarpsjonge. It is ommers ek sa, Aukje is juf oan de iepenbiere basisskoalle fan Bitgummole. At ik oanskilje, docht Auck sels iepen. In grutte swarte hn springt boartlik by my op. Auck is gelokkich rstiger en bdet it bist del. Gelokkich, ik bin as de dea foar grouwe hnen.

Eefkes letter sitte wy nei lyts tsien jier wer foar mekoar oer. Hast sin oan dit ynterview? is myn begjinfraach. Auck is ddlik: Och, it heart derby De skriuwster lit witte dat der in Aukje is, dyt gewoan op skoalle en ths is, en der is in Auck, mei ck. Dy lste, dat is de skriuwster. As ik as Auck fuortgean, dan doar ik alles. In Lawei-seal fol mei minsken foarlze bygelyks. As Aukje soe k dat heal bestjerre, leau k. It is gewoan in rol dytst spilest, in soarte fan toanielstik. Wol echt, mar in oare kant. Ik hie as bern noait tocht dat ik soks doarre soe, ik wie in skytsek, ferlegen. Ik gean no sa njonkelytsen alle wiken in kear te foarlzen t eigen wurk. Ik haw it wol meardere kearen wyks dien, mar dat bruts my op. De stim hold it net en do giest opt lst ek op de automatise piloat, en dat moat net.
En dan giet it gesprek ynienen net mear oer skriuwen en foarlsoptredens, mar prate wy oer snens. Of eins is it Auck dyt praat, in monolooch fan in frou dyt oerfallen waard troch it meunster dat kanker hjit. Trije jier lyn, it wie 16 febrewaris 2004, doe krige ik te hearen dat ik in harsentumor hie. It wie goedaardich, mar do skrikst dy tepletter en dyn hiele wrld falt telkoar. Se woene my opereare, mar dat woe ik net en ik doarde it ek net oan. Want de kns is grut dat se nder it operearjen senuwen reitsje en dat je drtroch in skeef gesicht krije. Doe krige ik yn augustus ek noch de meidieling dat ik boarstkanker hie. Kinst miskien begripe dat it hiele skriuwen my neat mear sei. Ik bin opereard en tritich kear nei Rotterdam reizge om dr yn it Erasmussikehs bestriele te wurden. Precisiebestraling. Nei dy bestrielings bin ik wer by de wl opklommen en haw ik meiwurke oan Studio F (nije Fryske lesmetoade, hvdv). Ik tocht: ik sjoch wol hoefier ik kom, no sis ik dat it meidwaan oan Studio F my der miskien wol trochskuord hat.

Ik hie flieding. Nei dy achterf besjoen miskien wol terapeutise skriuwklus, wurdt it 2006. Auck is ynsafier opknappe dat se ek wer sin krijt oan oare skriuwerij. It idee om oer har famkesjierren te skriuwen libbe al earder, mar yn e maitiid fan 2006 set Auck t ein mei it op papier setten fan har jeugdoantinkens. Om oer myn jeugdjierren op Sitebuorren te skriuwen hie ik in kapstk noadich en dy krige ik yn hannen doet der ynienen in tal brieven fan s mem boppe wetter kamen. Dy brieven hie s mem, Dora Peenstra-Elzinga, skreaun oan Bertha Groot Obbink.





Dy hie yn de fyftiger jierren san seis wike by s heit en mem ope pleats staazjern. Ik haw har doe net meimakke, want it wie foar myn tiid, de earste brief is fan 27 maaie 1952. Bertha hat myn broer frege oft de famylje ek belang by de brieven fan s mem hie. Jawol, sei myn broer. Doet ik dy brieven krige, wist ik: dit wurdt myn kapstk! En sa bin ik gewoan begn te skriuwen, mei de gedachte fan: ik sjoch wol hoefier ik kom en wat ik noch wit. At ik wer wat skreaun hie, mailde ik dat oan myn broer Oane. Elk fan de tweintich haadstikken yn it boek begjint mei in mail fan Oane. Hy mailt my de brieven fan Bertha en dy epistels fan har binne foar my dan de kapstokjes om yn myn nthld te graven en oer froeger te skriuwen.

Dy brieven binne presys sat se wiene, dr haw ik neat oan feroare. It is gjin tafal dat Auck krekt nei har siikwzen mei dit famyljedokumint t ein set. Sy beseft as gjin oar dat alle sekerheden weifalle en drom wol se har jeugdjierren op papier fstlizze. Net yn it lste plak foar har bern (in jonge en in famke fan 22 en 24 jier), sadat dy lze kinne hoet de jeugd fan har mem west hat. Foar har en foar harsels hat se dit boek skreaun en dus net foar oaren, sa jout se oan. Dat it boek net in privee-dokumint bleaun is, mar der no dochs leit, hat te krijen mei de tjouwer. Auck Peanstra: Al jierren wie Yn piama de dyk oer tferkocht.

Fjouwer jier hak by de Koperative Utjouwerij frege: wolle jim dat ek wer tjaan. Se skytskuorren der tsjinoan, dr komt it op del. Op in gegeven stuit hie ik sa myn nocht derfan, dat ik Trinus Riemersma fan Venus belle haw om te freegjen oft sy it boek ek tjaan woene. Jawol, sei Trinus, stjoer mar ta. Trinus hie eins mar ien fraach: Hast letter ek nochris wat foar s? En sa haw ik it manuskript fan Sitebuorren, myn eigen paradys nei Venus opstjoerd. Mei de gedachte fan: fine se it neat, dan fine se it neat. Neat stikken. Trinus seach der wol wat yn, mar joech oan dat it sa net bliuwe koe. Ik haw doe sein dat ik net wist wt ik dan feroarje moast. Drt Trinus op sei: Ikke wol. Om in lang ferhaal koart te meitsjen, syn advys wie om it manuskript tematiser te meitsjen. En sa hat hy it ferhaal knipt en plakt. Ik hie der gjin nocht oan. Man, wat in bealchfol wurk en do sitst ek hielendal ticht op dyn eigen tekst. Nee, ik wie bliid dat Trinus dat dien hat, mar dr meist net oer skriuwe!

Ik jou Auck oan dat ik dat net beloof, sterker noch, ik sil it wol opnimme yn it ynterview. De skriuwster har antwurd is: laitsje, ld laitsje. At wy fierder prate oer de brieven en oer Auck har mem, dan klinke hieltyd wer de wurden leafde en waarmte. De brieven jouwe ek in byld fan hoet Auck har lden wrotte en wrame moasten foar it bestean. Dat de (skriuwers)appel net fier fan de stam falt, docht bliken t it feit dat Auck har mem ek skreau. Fersen fan har waarden .o. opnommen yn it Frysk Lnboubld. It lzen fan de brieven is foar Auck yn dy sin ferhelderjend, as it giet om de ferhlding mei har heit en mem.

Auck: Yn ien fan de brieven stiet de sin Aukje ziet Gooitsen als haar oudere broer, alleen mem heeft het voor het zeggen. Dat fn ik san aparte opmerking, mar doet ik dy sin lzen hie, ferklearre dat wromt ik it meast oan s mem hn haw. Us heit stie folle minder op e foargrn yn myn jeugd. Hy hie syn trije jonges, dyt him holpen en ik wie dat lytse famke dat s mem altyd graach hawwe woe. Tusken myn twa ldste broers en jongste broer hat s mem in miskream hn, in deaberne famke. Dat wie fansels in ferskriklike teloarstelling.

Nei dy miskream krige se noch in jonkje en drnei my. Ik haw faak it gefoel hn dat s heit tocht: dat is har bern. Ik wie dan ek altyd by s mem. Auck hat noch gjin behoefte hn om oer har siikwzen te skriuwen. Se jout oan dat se noch gjin gench fstn fan dy perioade nommen hat. Mar moatst net tinke dat ik no swiermoedich libje, ik sjoch wol hoet it komt. Alles watst krijst is meinommen. It is gelokkich wer allegear gewoan wurden. Wnder boppe wnder, seit Auck fleurich. At ik nei twa oeren fskie fan Auck nim, freget se my oft ik dy freeslike foto fan Tresoar fan har (ja, dy mei it langer hier) net pleatse wol by it ynterview.Ik bin no Auck mei koart hier, dy mei de sturt, dat hat west!"