dagboek > overzicht
Dagboek september 2019Bekiek hele maand 
 
5 september om 20:03
 
Ekke





Ut oulopen foarjaar en dizze somer hew ik twee kear met Ekke Atsma praten. Un interview met um had. Bysndere kearel. Ut onderstaande ferhaal staat in GrootdeFryskeMarren. Omdat nyt iedereen dy krant op'e koksmat krijt. Hierbij:

Oud-boer Ekke Atsma: van Baas Boppe Baas tot palingroker op de Amsterdamse grachten

Ekke Atsma (67), oud-boer uit Elahuizen, maar nu Balkster, heeft een karakteristieke kop en helemaal als hij de originele handgemaakte schipperspet waarop een Fries vlagje zichtbaar is, draagt.

Wie is Ekke Atsma? Waarom had Atsma bijvoorbeeld ooit een rol in de door filmmaker Steven de Jong geregisseerde populaire TV serie Baas Boppe Baas van Omrop Frysln? En klopt het dat we de Balkster binnenkort weer op het witte doek te zien krijgen? Een portret van een markante oprechte Fries.

Eerst de biografische gegevens van Ekke Atsma. Geboren op 29 juni 1952 als oudste kind van Willem en Marijke Atsma-van der Wal uit Woudsend. Na Willem volgden Tryntsje, Wiebe en Martsje. Een boerengezin. Ekke gaat naar de Meester van der Brug Skoalle in zijn geboortedorp om vervolgens naar de mulo in Balk te gaan. Na het behalen van het mulodiploma vervolgt Ekke zijn leerweg op de Bijzondere Hoge Landbouwschool in Leeuwarden. Getrouwd met Greetje Bakker uit Bedum. Heit van Willem, Christien en Marijke. Ondertussen ook pake van Renske Marrit, Wieger, Anne Greta, Martine, Jacob, Klaas Jelte, Ilse en Bjorn.

Zware longontsteking

De basis fan wat ik wurden bin leit tink ik tusken myn berte en myn tolfde jier. Yn myn bernetiid haw ik seis kear in hiele swiere longntstekking hn. Us heit hat my wolris yne earms hn en tocht dat ik foar it lst sykhelle hie. Hy hat my doe ope kop holden om te sjen oft ik noch lucht krije koe. Us heit en dy hawwe doe in dokter yn it Dtse Bielefeld, dyt ek astmapasjinten holp, frege hoet se mei myn kwaal oan moasten. Har advys wie om my foar myn tolfde jier net te sjen, omdat se tocht dat ik it oergroeie soe. Dy frou hat op fstn hielendal gelyk hn.

Want nei myn tolfde gong it in stik better, al krigen myn lders wol te hearren dat se hiel foarsichtich mei my wze moasten. Troch dy swakke snens hak op skoalle noch alris wat mist en waard ik it pispealtsje fan de klasse. Ik waard in soad pesten en dat hat de rest fan myn libben syn spoaren efterlitten. Ik mocht nea meidwaan, ik wie kornerflach of reserve doelpeal. Doe is myn leafde foar bisten en hnen ntstien. Ik hie swartbnte krusing stabij-wetterhn, in mantsje, in swever mei in grut rayon. Dy lei altyd by myn fyts om my op te wachtsjen. As dat sa wie dan wie myn dei goed, want dan doarde gjinien my mear oane bealch te sitten. Syn namme wie Tommy, omdat alle hnen Tommy hieten. Doet Tommy fanwegen besmettingsgefaar fmakke wurde moast wie ik wer fgelfrij en sa haw ik it ek field.

Als Ekke naar de mulo in Balk gaat, komt hij opnieuw bij een van de pesters in de klas te zitten. Omdat de oudste zoon van Willem Atsma door een groeispurt meer in de bouten heeft, bijt hij van zich af.

Ik haw him efkes oer de skaafbank helle

Dy skoalle is fbrutsen, mar ik kin dy de situaasje noch eksakt ttekenje. Dy pestkop soe my wer dwers sitte en ik waard sa alderferskriklikste lilk dat ik him by kop en kont pakt ha. Ik ha him op san ribbeltsje ferwaarming dellein en dr gong er oer hinne as lei er op in skaafbank, fan it iene nei it oare ein. Ik hie it skom ope bek. Dy jonge skrok sa omdat der wat barde wat noch nea earder bard wie. De direkteur en de leararen fan de mulo hawwe der gjin punt fan makke, want se hiene wol yne gaten dat der wat west wie. Fan dat momint f bin ik nea wer pesten.

Eigenzinnig boer

Na zijn schooltijd wordt Ekke boer. Eerst samen met zijn vader, later neemt hij het bedrijf in Elahuizen over. Ekke heeft daar altijd naar eigen inzicht geboerd, wat inhield net mei de massa mei wolle en de natuer liedend wze litte. Atsma moest niks van intensieve veehouderij hebben. Hij vindt zich eigensinnich, maar wel eentje die terug wil buigen als een ander hem weet te overtuigen van zijn ongelijk. Dizze wrld is unyk, at we dy uitbuite, giet it mis en dat hat myn leidraad west, besluit Ekke Atsma een minicollege over hoe hij tegen de landbouw aan kijkt.

Toneelwereld

Ik haw tsien jier lang oan doarpstoaniel dien yn Ealahuzen, dat fn ik neist myn wurk prachtich om te dwaan. It neisitten mocht ik ek graach oer, mar nea oane bar. Minsken dyt achter yne seal sieten, dr gong ik neist sitten. Dy boeiden my. It sil allegearre mei dat pesten fan eartiids te meitsjen hn ha. Ik kin min oer nrjocht. As der ris wat broeide, dan wie ik ope tiid fuort, want dan wist ik wol dat ik foar de minste opkomme soe. En noch altyd.

Ekke mag aan de ene kant niet iemand van op de voorgrond zijn, al doen zn toneelambities anders geloven. Als Steven de Jong met zijn plannen voor Baas Boppe Baas naar buiten komt, is Ekke Atsma nieuwsgierig en doet hij auditie.

Ik krige in rol as ld-skipper dyt yne kroech siet. Hij wie stamgast yn it kafee drt haadrolspiler Bearnt ek kaam. Ik hoegde my foar de opnamen nea te ferstrpen, klompen oan, skipperspet op en de klean dyt ik altyd oan hie. Ik waard ienkear sminkt en dan hiek de hiele dei wer rst. Ik mocht myn eigen karakter delsette en dat hat Steven akseptearre. Ik haw in oantal kearen meidien, mar doe kamen der gastskriuwers en krige ik hieltyd minder in rol. Steven hie wol yne gaten dat ik net sa kneedber wie. Omdat ik op en bten de set gelyk wie, herkenden de minsken my al frij gau. Ik fn it wol bst. Wat my it meast by bleaun is, dat binne myn petearen mei Rense Westra, de haadrolspiler. Neffens my in net begrepen gefoelsminske dyt him yne maatskippij net hanthavenje koe. De minske Rense Westra waard net begrepen, de akteur Westra wol. Ik herkende my wol yn him. Ik wist ek wol wat minsken je oandogge as je net sa dogge as sy wolle. Achter de skermen hiene we hiele ferhalen. Dat pesten komt hieltyd werom yn myn libben, dat is stimpel dat ik meikrige ha.

Grutte Pier

Baas Boppe Baas is al weer even geleden. De TV-serie verscheen van 2001 tot en met 2004, maar Ekke wordt dus nog altijd herkend. Op dit moment is Steven de Jong bezig met de speelfilm over het leven van de Friese vrijheidsstrijder Grutte Pier. Zijdelings heeft Ekke zich met deze productie bemoeid.

Ik haw der foar soarge dat der ynt plak fan in Frysk hynder foar de ploech in echte Belch komt. Dy Fryske hynders kinne en koene net in stik fette klaai omploegje. In Frysk hynder is fansels moai om te sjen, mar Grutte Pier hie gjin Friezen foar de ploech! Doe hak in swarte Belch t Drinte foar Steven regele.

Ielrikje op de Amsterdamse grachten

Sinds 2016 is Ekke Atsma geen actief boer meer en woont hij met zijn vrouw in Balk. Vervelen doet hij zich absoluut niet.

Ik bin no frij, en dat woe ik altyd al. Ik gean al goed 20 jier mei Bas Oosterbaan, de eardere manager fan de Galamadammen, om. Hy is op in stuit foar him sels begn. Earst aktiviteiten organisearje rnom op de pleats, wrbyt minsken ntfongen waarden. Dr wie ik by belutsen. No is Bas aktyf nder de namme Friese Palingroker. Dr help ik ek wer mei. Dat ielrikje foar grutte groepen is der wat trekke, mar dat wol net sizze dat we no net mear ielrikje. Bas fart in kear ope Sleattemermar mei syn lytse boatsje drt er in plateau op makke hat mei in ld oaljefet. Dr wurdt de iel yn rikt en sa binne we yn Amsterdam terjochte kommen, drt we no mei dat boatsje troch de grften farre en de iel rikje en ferkeapje. It is in prachtige tdaging! Ik gean ien dei yne wike mei nei Amsterdam. Ik ferfeel my nea!