dagboek > overzicht
Dagboek ktober 2020Bekiek hele maand 
 
1 ktober om 17:27
 
Mindert Wijnstra (1945-2020)





Mindert Wijnstra is overleden, dat wurdde fandaach bekend maakt. Mindert was al un skoft erg siik. Op 20 september was der nch un indrukwekkende ouskeidsinterview met Mindert op Omrop Frysln radio. Foarech jaar, op 29 augustus, mocht ik Mindert foar de Friesland Post interviewe.

Toen leek ut wear de goeie kant met Mindert op te gaan. Ut mocht spitechgenoech nyt su weze. Mindert mocht mar 74 jaar wurde. Hieronder ut interview dat ik met Mindert foar de FP had.



Mindert Wijnstra verhalenverteller uit Warns

Elk dorp had vroeger zijn verhalenverteller. In Frysln zijn nog altijd verhalenvertellers te vinden. Storytellers kennen hun omgeving vaak heel goed, de natuur en de aard van de mensen. Sommige ingredinten berusten op werkelijkheid, andere worden overtrokken en berusten op fantasie. Ditmaal gaan we op bezoek bij Mindert Wijnstra (1945), verhalenverteller uit Warns.

Dat ik bekind stean as ferhaleferteller? Praatsjemakker siz ik ek wolris, set Mindert Wijnstra s ynterview tein. In ndogens glimkje ome mle ferskynt. Dan begjint er te fertellen. Oer wrt yn syn optyk in goeie ferhaleferteller oan foldwaan moat.

Do moast de minsken, dyn publyk meinimme yn it ferhaal. It is de kunst om it folk mei te krijen, de minsken moatte har ferbyldzje dat se it ferhaal foar har sjogge. In dekr skilderje, personaazjes ta libben bringe. De hiele kunst is datsto dyn harkers mei krijst yne fertelling. Dat kin mei humor wze, mei spanning, mei emoasje. It binne de wurden, mar ek de hlding, de lichemstaal, de gebaren, de mimyk, dt is de kunst.
Mindert Wijnstra dyt jierrenlang nderwizer west hat yn Warns wrbyt hy altyd fn en fynt dat er de bern meinimme moast yn de ferbylding. Yn dy sin fielt Wijnstra him al in libbenlang ferhaleferteller. Dochs wit hij wol wanneart er him foar it earst ta ferhaleferteller roppen fielde.

It is wilens al hast fyftich jier lyn dat ik mei it ferhalefertellen begn. Dat barde eins by tafal. De skriuwer en samler fan Fryske folksferhalen Ype Poortinga spile der in wichtige rol yn. Poortinga sammele folksferhalen by minsken oane keukentafel, mei in bandrekorder naam er dy ferhalen op. Elkenien fernaam wol dat der in ein kaam oan dy tradysje fan it by skimerljocht ferhalenfertelle. De tv kaam derfoar ynt plak.

Drom sammele Poortinga dy fertalen omdat hy benaud wie dat dy ferhalen ferlern gean soene. Doet der wer in bondel fan Poortinga syn ferhalen yn it Coulonhs fan de Fryske Akademy presintearre waard belle hy my op mei de fraach oft ik ek in pear ferhalen fertelle woe. Ik hie dat noch net earder dien, mar Poortinga koe my in bytsje t de toanielwrld en hie my ek meimakke as foardrager.

Ik ha doe tsjin Poortinga sein dat er mar wat ferhalen tasjoere moast en dan woe ik it wol besykje, mar it wie myn ding net. Ik haw doe twa ferhalen fan a tot z te holle leard en yn it Coulonhs foar it publyk brocht en dat fnen de minsken wakker moai. Sa begn it, de iene nei de oare frege my om te fertellen. Al gau drnei wie ik alle wiken yn in Omrop Frysln rubryk oer folksmuzyk te beharkjen mei ferhalen. Dat waard presintearre troch Doede Veeman en Doede fn dat myn ferhalefertellen dr yn ths paste. It wie in populr programma en ik waard samar bekend as Gekke Henky dyt ferhalen fertelle koe. Sa is it ferhalefertellen begn, snder dat ik it socht of pland hie. Neffens my wie it yn it jier 1977.

Der binne ferhalefertellers yn alle soarten en maten, fan fantasijferhalen oant mearkes, fan bisteferhalen oant skiednisferhale. Mindert Wijnstra hat ek syn foarkarren.

Ik bin leafhawwer fan it hiele brede spektrum fan folksferhalen en dat kin fan alles wze. Mearkes, in miks fan skiednis en fiksje, skipper- en fiskersferhalen. Natuerferhalen haw ik in hiel soad op myn repertoire. Dy natuerferhalen binne eins myn dierberste ferhalen. Ik lear oars al lang net de fehalen mear t e kop. Ik ls in ferhaal at ik it op papier krij en dan ls ik it nochris om it drnei as in film foar my te sjen. Ik sjoch de bylden dyt as in film foarby gean en dan komme de wurden ek wol. Der binne wolris passaazjes, in stikje dialooch sa at dy ld boer of skipper seit yn prachtich Frysk. Dat nim ik dan wolris letterlik oer. Mar ik bin eins in beskriuwer fan wat ik yn myn eigen geast sjoch. De ferhalenlinen, de ntwikkeling haw ik yne holle en dy folgje ik.

It publyk wrt Mindert Wijnstra foar fertelt is hiel breed, fan lytse bern oant minsken yn in fersoargingshs.

Foar middelbiere skoalle learlingen yn Ljouwert fersoargje ik by Boekhandel Van der Velde yn Ljouwert in ferhalelzing. Dat binne bern fan 16/17 jier en dr haw ik in programma fan in oere foar, ik doch it al tweintich jier. Myn nderfining is dat se soks hartstikke moai fine. Dr ferbaas ik my dan wol wer oer. Se hawwe dan even gjin sores fan mobyltsjes en oare dingen. It is dan allegear oandacht en ik lit se sels ek fertelle. Ik fertel dy learlingen dan oer de ferskillende soarten fan ferhalen, wat in sage of leginde is en dan jou ik der foarbylden fan. Ek hjoeddeiske ferhalen dyt der noch altyd binne. In modern ferhaal dat yn in auto ope Wldwei spilet. It hoecht net altyd oer de skippers en fiskers fan froeger te gean. Dan siz ik jim kin sels ek wol fertelle, jim hawwe ek wol ferhalen gench. En dat blykt dan ek, ik jou se dan wol even in oansetsje,een broodje Aapmei de opdracht der in ferhaal fan te meitsjen.

Taal is foar Mindert Wijnstra fgryslik belangryk. Foar him is dat it Frysk, mar at er bten de provinsjegrinzen giet dan ek yn it Hollnsk.

Ik fertel it leafst yn it Frysk, it is myn eigen taal dr bin ik it meast yn ths. Yn byldenrykdom siz mar. Yn it Nederlnsk rinne de sinnen oars as yn it Frysk, ik moat folle skerper wze at ik yn it Hollnsk fertel. In pear jier lyn hak in wike op Oerol stien en dr ferhalen ferteld en dat die ik yn it Nederlnsk en ien ferhaal yn it Frysk. Doe krige ik in opmerking fan ien t it publyk: Ik vond het heel mooi wat u deed, maar toen u Fries praatte, begon u te stralen en uw ogen te twinkelen. Dy seach blykber by my it ferskil, sa ticht leit taal by my.

Mindert Wijnstra fertelde yn it ferline wol tidens fytstochten en naam hij ek groepen mei te kuieren en die dan syn ferhalen. Troch sykte (Meagere Hein stlde syn fyts by s tsjin it stekje foarhs) no twa en in heal jier lyn, docht Mindert de fytstochten net mear, mar giet hy noch wol te kuierjen en fertelt dan op lokaasje.

Asto op lokaasje fertelst hast it hiele dekr der al by, de bosk of de Iselmar en de greiden. Ik fertel dan dat op in bepaald stee in hske stien hat of soks. Mar dy sfear, it rzjen fan de beammen, it skolperjen fan it wetter, de loften en dr in ferhaal delsette dat is it moaiste wat der is. Yn de Rysterbosk fertel ik in ferhaal oer kabouters dyt der west hawwe en de spoaren dyst der noch sjen kins omdat se der wakker oan it graven west hawwe. At ik nei dy gatten en bulten ta gean, dan sjoch ik de minsken t myn eachhoeken en ik wit dan wis dat se tinke dat it echt is. Ik leau it trouwens ek hear! Dat is de essinsje fan it ferhalen fertellen, sels yn dyn ferhalen leauwe! At ik dan oer de Ierdmantsje fan Gaasterln ferteld ha en ik fyts dan wer nei hs dan tink ik wolris, wat hast se ek wer wat wiis makke. Mar at ik der net yn leau, dan komt it ek net leauweardich oer!