dagboek > overzicht
Dagboek september 2017Bekiek hele maand 
 
6 september om 20:09
 
Hendrika Couperus-Procee (1931-2017) I.M.





Op 5 maart 2014 was ik bij Hendrika Couperus-Procee op besoek. Op 3 september jl. is frou Couperus overleden las ik fandaach in de krant. Ik mocht Riekje , un suster fan de bekende Sneker Sikke Procee ( dyt ok al nyt mear onder oans is) , interviewe.

Un hele aardege frou, dyt as levensmotto had:"Het is niet wat je meemaakt in je leven, maar hoe je ermee omgaat!"

Naar anleiding fan dat interview skreef ik un ferhaal. Un story t Riekje & Sikke hun jeugd:

Deur ut stinkrioal fan Sneek

Hendrika Couperus, su hyt Riekje offisjeel. Ut is har sundachse naam. Har doopnaam. Gyneen sei oait Hendrika teugen har, mar in un fergeelde krante-adfertnsy, dyt Riekje tknipt het staat tch echt dat der op 22 april 1931 un welgeschapen dochter geboaren is in ut gesin fan Sjouke Procee en Antje de Jong. Un welgeschapen dochter, dat w allienech mar sge dat Riekje gesond ope weareld komen was.

Helemaal nyt su fanselfsprekend, want toen Riekje geboaren wurdde, overleden der ok un heel soad kyndes tidens f kort na de geboarte. Riekje har moeke kreech dertien kyndes! Fan dy dertien kyndes binne der fier overleden. Riekje was de fierde fan de negen kyndes dyt wel in leven bleef. Dat sij in Oudega, un klein drpke in de buurt fan Drachten, geboaren is dr weet Riekje niks mear fan. Dat kan se har nyt god mear herinnere.

Hat fader dr un groate slagerij had, dat is te lang leden foar Riekje om dr un beeld bij te hewwen. Se was nch mar negen maanden toen har ouders ferhsden naar Earnewoude. Pappe, dyt deur Riekje heit noemd wurdde, had in Earnewoude un krdenierswinkel, mar hij was ok gewoan slager, parlefinker en gronteboer. As parlefinker ging heit in un boatsje bij de skippers langs. Hij was dus krdenier op ut water.

Dat har heit slager was weet Riekje har nch heel god te herinneren. Achter de winkel was un hok en in dat hok wurdden de farkens slachten. Dy beesten gilden dan cht as un speenfarken foardat se slacht wurdden. Later ferhze de ouders fan Riekje naar Toppenhzen, mar dr blive se nyt su lang woanen.

At Riekje negen jaar is dan wurdt der ferhsd naar Sneek. Riekje weet ut nch as de dach fan gister. De ferhzerij ging per boat, teminsten ut hsraad wurdde met un boat ferfoerd. Ut was wel un gekke nvere dach. Heel Nederlaan staat op dy dach ine braan: 10 mei 1940! Op dy datum falt ut Dtse leger fan Adolf Hitler Nederlaan mrrens al heel froech binnen: De Tweede Weareldoarlch begint. Riekje en dy komme an de Singel in Sneek te woanen, dat was toen nch un open stadsgracht. Later hewwe se dy gracht dempt, mar ut hyt dr nch altyd fan Singel. Eigenlek sden je fan Gedempte Singel sge mutte. At Riekje un meiske fan un jaar f dertien is, dan beleeft se un angstech aventuur met har broer Sikke. Se weet dat ferhaal nch presys te herinneren en wil ut ok wel fertelle.

Ik ging un soad op en t met oans Sikke. Hij was un bitsje ouwer as ik en wij konnen heel god met mekaar opskiete. Myn twee oudste sussen, Jantsje en Froukje, trokken feul mear met mekaar op. Dy wden mij der as jonger suske blykber nyt bij hewwe. Sikke wel. Met Sikke konnen je de gekste dingen beleven, hij was nergens benaud foar. Hij durfde alles. Toen we nch in Toppenhzen woande, klom Sikke op un middach bij ut dak fan de kerk op. Hij w ut haantsje ope toren even fan dichtbij sin. Earder in Earnewoude had ik ok al us un gek aventuur met um beleefd. Op un sundachmiddach, we hadden oans moaie klearen an, nam Sikke mij met naar de sls. We klommen boven op de slsdeuren. Dat was levensgefaarlek. De minsen dyt ut sagen durfden niks te sgen omdat se bang waren dat we fan dan dy hoge deuren afkkele konnen en ferdrinke sden. Gelukkech gebeurde dat nyt.

Ut angstechste aventuur met oans Sikke beleefde ik toen ik un jaar f 13 was. Oans fader ferhuurde boaten en kanos an ut Kleinsaan in Sneek. Gyn gewoane kanos mar fan dy moaie Amerikaanse kanos. Der was ok un roaien n bij dyt fader an de klanten ferhuurde. Op dy bewuste middach sat Sikke in dy Amerikaanse kano en peddelde wat deur ut water fan ut Kleinsaan drt we dus woanden. H Riekje, gaast met un endsje te peddelen , froech Sikke. Ik durfde ut eigenleks nyt su god om bij Sikke in de kano te gaan sitten. Ik deed ut tch, want at Sikke der bij was hoefden je noait bang te wezen. Sikke durfde alles. Echt alles!
Toen ik nkear in de kano sat, begon Sikke te peddelen. Ik moest ok un peddel pakke en su peddelden wij tegare ut water fan ut Kleinsaan af.

We gingen richting de Spmerk. Ik fon dat altyd un gekke naam, want ik docht dat de minsen dr allemaal spten. Sikke fertelde dat sp gewoan karnemelk was en dat de boeren dr hun sp an de Snekers ferkochten. At we bij de Spmerk ankomme seit Sikke dat we naar de Wip toefare salle. Dat is mar un skytendsje, ut stelde helemaal niks foar. Ik weet un heel spannend tchtje, we gaan sumeteen ut rioal in, dat binne de onderaardse gangen fan Sneek. Je komme der altyd wear t , skepte dy gekke Sikke op.

Ik durfde niks te sgen, bleef moai achter Sikke in de kano sitten. Foardat ik der erch in hew, sitte we al in ut rioal, un groate brede buis. Ut swarte water in de buis stinkt alderfreeslekst. Je sin gyn haan foar ogen. Ik begin un bitsje te skreien, earst sachtsjes mar dan lder. Ik gil ut op laatst t. Sikke seit dat ik un bange broekjeskieter bin en dat ut allemaal god komt. Ik hew ut gefol dat ik in un onderaardse grt sit, drt je noait wear tkomme. Ik hou om met glen, want dat klinkt heel eng in dizze kouwe buis onder de groan. Miskyn kwamen we noait mear ths!

We peddele mar deur en de kano glydt nch altyd over ut swarte water. Ik fol spinnedraden langs myn foarhoofd. Kleverech en plakkerech spinnerach. Groate swarte spinnen dyt ferstopperstje speule in myn lange melkboerehonnehaar.

Dan gil ik inenen tch wear. Der sit un beest op myn skoat, un groat beest, ik fol ut hartsje fan ut beest kloppen. Ut feltsje flt glad an. Ik raak de snrharen an. De lange sturt. Grizelech! Sikke begint te lachen en pakt ut enge beest fan myn skoat. Mustou nou su skreeuwe om un ratsje? Hier ik hew um al bij syn bealechje, dou machst um wel even aaie, hij dot niks. En Sikke houdt de rat flak bij myn gesicht. Ik bin doasbenaud. Gelukkech goait Sikke de rat in ut water. Plons en fut swemt ut beest. Ik fyn ut werklek monsters, Sikke en dy swarte rioalrat.
We fare deur, mar inenen is ut bonk. We lge stil en kanne gyn kant mear t, nyt foart en nyt achtert. En ok nyt naar links f rechts. We sitte klem in ut rioal fan Sneek. Ut is nacht om oans heen. We sitte loof ik klem , seit Sikke. We mutte hier de bcht om, dan komme we aansens t op de Westersingel .

Toe nou Sikke dou must de kano losmake, toen nou jonge . Gyneen weet wrt wij binne. Sikke stapt met n foet t de kano en begint te drukken, hij puft en hij dot. Inenen skit de kano los en wij drive wear.

Ik begin wear te glen, mar nou fan blydskap. In de ferte sin ik licht, we binne der hast. Dr is de Westersingel. Sikke seit dat we wel teruchpeddele kanne. Nee, Sikke asjeblyft nyt Sikke , gl ik. Sikke lacht de tannen bloat. We hewwe tch un moai tchtje maakt fanmiddach. Dou must nyt sun bange broekjeskiter weze je. Dit fergeest dyn hele leven noait wear!'

At we avens thskomme seit oans moeke dat ik der nyt tsin. Wr hewwe jum tch sitten? Wat stinke jum naar rioal water en blauwe jeiter. Dou hest de spinneraggen in dyn haar sitten. Klearen mar t en in de tobbe. Ut kan wel met koud water. Hier hest wat grone seep. Musty mar god wasse!'